Ortodonti nedir?

Ortodonti, büyüme ve gelişimi devam eden veya yetişkin bireylerde görülen dişsel ve iskeletsel anomalilerin teşhisi, durdurulması, engellenmesi ve tedavisi ile ilgilenen diş hekimliği uzmanlık dalıdır.

Ortodonti neden gereklidir?

Çapraşık veya seyrek dişler ile güzel bir gülümseme ve estetik bir yüz görünümüne sahip olmak imkansızdır. Dişlerdeki çapraşıklık estetik problemler yaratmasının yanında, diş fırçalamanın etkinliğini azalttığı için diş çürüğü riskini artırır. Dişler arasındaki boşluklar ise çiğneme fonksiyonunu ve diş çevresindeki dokuların sağlığını olumsuz etkiler.

İmplant, köprü, kuron gibi protetik tedavilerin öncesinde, dişlerin doğru konumlandırılması için ortodontik tedaviye sıkça ihtiyaç duyulmaktadır.

Üst çene ve/veya alt çenenin, normalden önde veya geride olduğu iskeletsel problemlere sahip bireylerin mutlaka erken yaşlarda (9-14) tedavi edilmesi gerekir. Çene problemi olan ve ortodontik tedaviye geç kalınmış yetişkin hastalarda ise tel tedavisinin ardından çeneler cerrahi operasyon ile dokuların imkan verdiği miktarda yeniden konumlandırılır.

Önleyici-koruyucu ortodonti ile erken yaşlarda basit apareylerle problemlere müdahele edilerek, hastanın ilerde tel takması önlenebilir veya tel tedavisinin daha kısa sürede tamamlanması sağlanabilir. Bu amaçla çocukların 7 yaşından itibaren yılda bir kez bir ortodonti uzmanı tarafından görülmesinde fayda vardır. Erken yaşlardaki basit ve kısa müdaheleler hastayı ilerde daha uzun ve masraflı tedavilerden kurtarır.

Çürük veya travma nedeniyle erken kaybedilen süt dişlerinin yerlerinin korunması, süt dişinin yerine gelecek sürekli dişin normal şekilde sürebilmesi için önemlidir. Takıp çıkarılabilen veya sabit olarak dişlere yapıştırılan apareyler ile sürekli dişlerin geleceği boşluklar korunabilir.

Parmak emme veya uzun süre yalancı emzik/biberon kullanımı çocuk yaşta damak ve diş yapısını etkiler, yetişkin yaşlarda da devam eden yanlış yutkunma problemi ile sorun kalıcı hale gelir. alt ve üst dişlerin kapanmaması şeklinde kendini gösteren açık kapanış(openbite)’ın tedavisi erken yaşlarda dil önleyici aparey ile yapılırsa hastanın ileriki yaşlarda sabit tel takmasına gerek kalmaz.

Ortodontik tedavi nasıl yapılır?

Klinik muayenenin ardından, hastalardan alınan röntgen, fotoğraf ve alçı modeler üzerinde ölçümler ve analizler yapılarak ortodontik teşhis konulur ve uygun tedavi yöntemi belirlenir.

Ortodontik tedaviler, konulan teşhis ve çıkarılan tedavi planına göre takıp çıkarılabilen hareketli apareyler, şeffaf plaklar, braket ve teller, mini implantlar, yüz maskeleri, çenelikler gibi çeşitli elemanlar kullanılarak yürütülür.

Telsiz ortodonti mümkün mü?

Şeffaf plaklarla, tel kullanmadan dişlerin düzeltilmesi son yıllarda gündeme gelmiş ve diş teli istemeyen ancak dişlerinin düzelmesini isteyen hastalarımız için umut olmuştur. Bu teknik ile hastanın ortodontik tedavi gördüğü dışarıdan anlaşılmaz, kullanımı klasik braketli sisteme göre daha rahattır. Ancak, bu her ortodonti vakası için uygulanabilen bir yöntem değildir, sadece birkaç dişte hafif çapraşıklığı veya dişlerin arasında küçük boşlukları bulunan hastalar için uygundur. Bunların dışında kalan vakalarda tedavi sonucu hastayı ve hekimi mutlu etmez.

Dişlerin, yanındaki, alt veya üst çenede karşılığında bulunan dişler ile ilişkisi bir puzzle’ın parçalarına benzer. Ortodontist puzzle parçaları gibi, dişleri olması gereken yere getirir, anatomik, fiyolojik ve estetik normlara uygun şekilde dişleri yerlerine oturtur. Bu işlem için sayısız teknik ve malzeme geliştirilmiştir ve gelişmeye devam etmektedir. Telsiz ortodonti yani şeffaf plaklar da bu tekniklerden biridir, bu sistemin oldukça konforlu ve estetik bir çözüm olduğu ancak her vakada istenen sonucu vermediği bilinmelidir.

Metal braketlerin görünümünden rahatsız olan hastalar için beyaz veya şeffaf renkteki porselen braketler tercih edilebilir. Yıllar önce porselen braketler ile tedavi süresinin, metal braketlere göre daha uzun olduğu bilinirdi, ancak son yıllarda porselen braketlerin tasarımlarının geliştirilmesi ile bu sorun ortadan kalkmıştır. Braketlerin, dişlerin arka yüzeyine yapıştırıldığı ‘lingual ortodonti’ tekniği de diğer bir alternatiftir. Ancak porselen braketler ve lingual braketlerin de uygulama alanı sınırlıdır, belli tipteki ortodontik problemler için çözüm olabilir. Ortodonti uzmanı, muayeneden sonra en uygun ve en etkili seçeneği hastaya açıklar.

Hastalarımıza tedavi sürecinde dişlerinin nasıl görüneceğinden çok, tedavi bittiğinde dişlerinin nasıl görüneceğini önemsemelerini tavsiye ediyoruz. Ortodontik tedavi aylarca sürecek, hasta sosyal hayatta diş telleri ile birlikte bulunacaktır, ancak tedavi bittikten sonra aylarca değil ömrünün sonuna kadar  her gülümsemesinde o dişleri gösterecektir. Bu nedenle, hastalarımız tedavi süresine, şekline ve yöntemine değil de sonuca odaklanırlarsa tedavi süreci onlar için daha rahat geçecektir.

Ortodontik tedavi ne kadar sürer?

Ortodontistin hedefi, sadece hızlı şekilde yol almak değil, dokular zarar görmeden estetik, fizyolojik ve fonksiyon açısından olabilecek en iyi sonucu alabilmektir. Yaklaşık 100 yıl boyunca yapılan sayısız bilimsel çalışmanın amacı tedavi süresini kısatmanın bir yolunu bulmaktan çok, en iyi ve en kalıcı ortodontik tedavi sonucunu almak olmuştur.

Dişlerin çene içinde hareketi ve çenelerin yeniden konumlandırılması esnasında diş ve kemik dokunun zarar görmemesi ve biyolojik olayların ideal şekilde gerçekleşebilmesi için ortodontide kuvvetler belli limitler dahilinde uygulanır. Bu nedenle ortodontik tedavilerde çok kısa sürede sonuç alınamaz. Problemin şiddetine, yaşınıza ve tedaviye gösterdiğiniz uyuma bağlı olarak tedavi süresi oldukça değişkendir, bu sürenin 6 ay ila 3 yıl arasında olduğu söylenebilir.

Ortodonti uzmanı ilk muayenede tedavinin ne kadar süreceği ile ilgili tecrübelerine dayanarak bir süre aralığı tahmininde bulunabilir, kesin bir süre belirlemek imkansızdır.

Hasta tedavisine nasıl katkıda bulunabilir?

Ortodontik tedaviler hasta-hekim işbilirliğini gerektirir. Hekiminizin yaptığı uygulamalar, tedavinizin yürütülebilmesi ve tamamlanabilmesi için tek başına yeterli değildir.

Tedaviye başlanabilmesi için mükemmel ağız bakımı şarttır. Diş fırçalama alışkanlığı olmayan bireylere ortodontik tedavi yapılamaz, çünkü dişlerde braket, tel gibi çeşitli apareyler varken ağzı bakımına dikkat edilmemesi dişlerin hızla çürümesine neden olur, ayrıca yetersiz ağız bakımına bağlı diş eti büyümeleri dişin üzerinin örtülmesine neden olduğu için dişin hekim tarafından bütünüyle görünmesini engeller.

Hekiminiz, diş fırçalama alışkanlığınız konusunda problem varsa size gerekli eğitimi verecektir. Doğru diş fırçalama alışkanlığını elde ettiğinizde ve diş ve diş etleriniz sağlığına kavuştuğunda ortodontik tedaviniz başlatılacaktır.

Dişlerinizin üzerindeki braketlerin ve diğer apareylerin zarar görmemeleri ve fonksiyonlarını yapabilmeleri için tedavi süresince sert, kabuklu, çekirdekli, dişe yapışan tatlı besinlerden uzak durmanız gerekir.

Tedavinizde çenelerarası lastikler veya ağız dışından yüze adapte edilen mekanikler kullanmanız gerekebilir. Bunları doktorunuzun belirttiği şekilde ve istenen sürede kullanmalısınız.

Doktorunuz sizi 3-5 haftalık periyotlarda görmek isteyecektir, tedavinin istenen şekilde devam edebilmesi için randevulara düzenli olarak gitmelisiniz.

Ortodontik tedaviler pahalı mıdır?

Ortodontik tedavi, hastaya iyi bir ağız bakımı ile ömür boyu sorunsuz şekilde kullanacağı dişler sunar ve hastayı ileride karşılaşacağı ağız diş sağlığı problemlerinde yapılacak olan dolgu, çekim, implant, protez gibi toplamda çok daha yüksek ücretler gerektiren tedavilerden kurtarmış olur. Bu nedenle ağız diş sağlığını ömür boyu garantiye almanın yanında, güzel bir gülümseme ve yüz estetiği elde edilmesini sağlayan ortodontik tedavilerin pahalı olduğu söylenemez.

Ortodontik tedaviye ihtiyacım olduğunu nasıl anlarım?

Kısaca açıklamak gerekirse, dişleri çapraşık veya seyrek olan, diş eksikliği, diş fazlalığı veya gömülü dişleri bulunan, gülümseme esnasında dişleri çok az veya çok fazla görünen, üst çene ve/veya alt çenesi normalden ileri veya geride olan bireylerin ortodontik tedaviye ihtiyacı vardır diyebiliriz.

Ortodontik tedavi ile ilgili doğru bilinen yanlışlar şunlardır:

1.Ortodontik tedaviler 3-5 yıl sürer.

Hayır. Tedavi süresi her vaka için farklıdır. Düzenli yürütülen bir tedavinin süresi 6 ay ila 2,5 yıl arasında değişir

2.Tedavi boyunca sadece çorba içilebilir, kilo kaybı olur, çocuk hastaların büyüme gelişimi olumsuz etkilenir.

Hayır. Sert, kabuklu,çekirdekli besinlerin tüketilmemesi yeterlidir.

3.Ağrılı bir tedavidir.

Hayır. Ağrı sadece dişlere ortodontik kuvvet uygulanmaya başlanan alışma süreci boyunca, ilk bir haftada görülebilir. Gerek görülürse bir ağrı kesici alınabilir.

4.Braketler takılırken dişler uyuşturulur.

Hayır. Braketler dişlerin üzerine bir çeşit dolgu maddesi ile yapıştırılır. Kesinlikle anesteziye gerek yoktur.

5.Teller takılırken dişlerin üzerine oyuk açılır.

Hayır. Braketler dişin dış yüzeyine yapıştırılır.

6.Ortodontik tedavi dişleri çürütür.

Hayır. Ağız diş bakımına yeterince özen gösterilirse çürük meydana gelmez.

7.Tedavi bittikten sonra dişlerin üzerinde leke kalır.

Hayır. Tedavi boyunca dişler düzenli fırçalanırsa diş çürüğü başlangıcı olan lekeler kesinlikle meydana gelmez.

8. Ortodontik tedavi sadece çocuklara yapılır.

Hayır. Ortodontik tedavi uygulanabilmesi için yaş bir kriter değildir. Her yaşta tedavi yapılabilir, yaş sadece tedavinin yöntemini belirler.

9.Porselen braketler dayanıksızdır, kırılır ve metal braketlere göre daha büyüktür.

Kaliteli bir porselen braket kırılgan değildir, tedavi sonuna kadar sorunsuz şekilde ağızda kalabilir. Geçmiş yıllarda porselen braketler daha büyük boyutlardaydı, ancak son yıllarda bilimsel ve teknolojik gelişmelerle boyutları küçülmüş, dayanıklılıkları artmıştır.

10. Porselen braketlerle tedavi daha uzun sürer.

Hayır. Her iki braket tipinin uygulanabildiği vakalarda, metal braketler ve porselen braketlerle aynı süre içinde aynı tedavi sonucu elde edilir. Önemli olan doğru braket tipinin, doğru hastaya uygulanmasıdır.

11.Herkese şeffaf plaklarla veya lingual tedavi ile de ortodontik tedavi yapılabilir.

Hayır. Şeffaf plaklar ve lingual ortodontinin uygulanabileceği vakalar sınırlıdır. Ortodonti uzmanınız,ortodontik muayene sonucunda hangi alternatiflerin uygulanabileceğini size açıklar.

12.Tedavi randevularıma bazen gelmesem

 de olur, zaten çok uzun sürecek.

Tedavi boyunca 3-4 veya 5 haftalık randevular verilir. Randevularınızı aksattığınız oranda tedavi süreniz uzar ve doktor kontrolünden çıktığınız için dişler istenmeyen şekilde hareket edebilir.

13.Çocuklarda tedaviye ne kadar erken başlanırsa o kadar iyidir.

Hayır. Ortodontik problemlerin hem teşhisi hem de tedavisi için belli çocuk hastanın belli bir yaşta olması gerekir. Örneğin, bazı problemlere 7 yaşında müdahele etmek gerekirken, bazı problemlerin tedavisi için 11-12 yaş beklenir.

14.Ortodontik tedaviden önce tüm yirmi yaş dişleri çekilir.

Hayır. 20 yaş dişleri diğer dişlere zarar vermiyorsa, çürük değilse veya çürümeye elverişli bir durumda değilse çekilmez.

15.Ortodontik tedaviden sonra dişler tekrar bozulur.

Hayır. Ortodontik tedavi sonrasında dişlerin bozulmaması için pekiştirme tedavisi kapsamında şeffaf plaklar ve retainerlar uygulanır. Bunlar hasta tarafından doktorun önerdiği şekilde düzenli kullanılırsa dişler bozulmaz.

16.Teller varken dişler fırçalanamaz.

Hayır. Diş teli olan hastalar için geliştirilmiş özel diş fırçaları ile dişler rahatlıkla fırçalanabilir.